ficher, fixer, afficher (52)

Plus tard sans trop savoir pourquoi
Un étranger, un maladroit,
Lisant mon nom sur une affiche
Te parlera de mes succèses,
Mais un peu triste toi qui sais
Tu lui diras que je m’en fiche.
Później, nie bardzo znając sprawę,
Ktoś nieznajomy, nietaktowny,
Czytając moje imię na plakacie
Opowie Ci o mych sukcesach.
Ale to smutne trochę, wiesz.
Powiesz mu, że mam to gdzieś.

Léo Ferré, La Vie d’Artiste

Słowo ficher ma wiele znaczeń. Dosłownie ficher = 1. robić; 2. wbijać; 3. zapisywać. Ale również:

  • ficher un claque à qn = dać komuś w twarz. 
  • ficher la paix = dać spokój (fiches-moi la paix! = daj mi spokój!)
  • se ficher de qch = nie obchodzić, olewać (Je m‘en fiche = mam to gdzieś, nie dbam o to).

To ostatnie to nie jest wyrażenie wulgarne, tylko raczej kolokwializm. W znaczeniu nie obchodzi mnie to zaczęło być używane jako akceptowalna wersja se foudre (je me fous de toi = mam cię w dupie).

Oryginalne znaczenie ficher to wbijać, przebijać, przytwierdzać. Pochodzi z łac. figere i jest spokrewnione z ang. to fix. Z czasem figere nabrało również znaczenia ogłaszać, publikować, ze względu na przybijanie ogłoszeń do tablic i słupów. Z tego powodu mamy obecnie w fr. afficher (= plakatować, wyświetlać, ogłaszać, rozpowszechniać, publikować), affiche (f) = plakat, ogłoszenie, oraz fiche (f) = formularz, kartoteka, zaświadczenie, fiszka. Stąd, po zatoczeniu pełnego kółka, powstało ficher w znaczeniu katalogować, spisywać, rejestrować.

Il était blessé en plusieurs endroits et avait quatre flèches fichées dans le dos.

Był ranny w wielu miejscach i miał cztery strzały wbite w plecy.

Ale to nie koniec. ficher w znaczeniu wbijania gwoździ kojarzyło się z ciężką pracą na tyle, że w końcu zaczęto go używać jako trochę bardziej kolokwialnego synonimu faire. Bardziej kolokwialnego, czyli można np. powiedzieć qu’est-ce que tu fiches? = co Ty wyprawiasz? (I znowu: qu’est-ce que tu fous? = co ty odpierdalasz? ; bezpieczniej używać ficher niż foudre). Qu’est-ce que tu fiches à Paris? = Co do diabła robisz w Paryżu? I tak dalej.

Z tego samego rdzenia (łac. figere) mamy fixer = przytwierdzać, zatrzymywać (wzrok, uwagę), ustalać (datę, szczegóły); jak również préfixe (f) = przedrostek; suffixe (f) = przyrostek.  A jakby tego było mało to również crucifier (= krzyżować) i crucifix (m) = krzyż. Co jest trochę masłem maślanym, ponieważ łac. crux (f, III) = krzyż, a więc dosłownie crucifix to krzyż, na którym się kogoś krzyżuje. (Jeśli ktoś lubi takie rzeczy to zachęcam do poczytania o etymologii aujord’hui).

« La Vie d’Artiste » to piosenka autorstwa pochodzącego z Monako, francuskojęzycznego kompozytora i piosenkarza Léo Ferré, oraz jego przyjaciela, radiowca, Francisa Cloude. Mówi o biednym artyście, którego i kariera i życie miłosne leżą w gruzach aż do ostatniej zwrotki, gdy to dopiero po zerwaniu udaje mu się odnieść sukces – ale to, oczywiście, za mało by być szczęśliwym. Piosenka została nagrana w 1953 roku i od tej pory cieszy się dość dużym zainteresowaniem we Francji- nagrano kilka mniej lub bardziej udanych coverów.

Oryginalne nagranie:

Słowa:
http://paroles2chansons.lemonde.fr/paroles-leo-ferre/paroles-la-vie-d-artiste.html

« Apostata », t. 1, 2, 3 – tłumaczenie

Tłumaczenie gotowe, mój trud skończony.

>>> Link do pliku PDF <<<

Tłumaczenie ma sens wyłącznie z oryginalnym komiksem, a ten możecie kupić w wersji francuskiej na BD Must:

http://www.bdmust.be/catalogue/albums/apostat

Równocześnie zachęcam do wsparcia projektu wydania w języku francuskim pozostałych czterech części « Apostaty ». Jeżeli się uda, je również przetłumaczę 🙂

https://www.sandawe.com/fr/projets-auto-finances/apostat

 

Od tłumacza (czyli ode mnie):

Poniższe tłumaczenie pierwszych trzech części komiksu « Apostata » Kena Broedersa zostało wykonane z języka francuskiego, mimo iż oryginał komiksu powstał w języku holenderskim. Co więcej, nie jestem profesjonalnym tłumaczem. Mam co prawda w CV tłumaczenia książek do informatyki z języka angielskiego, a wszystkie podejrzane fragmenty starałem się konsultować z Wikipedią, nie mogę jednak dać głowy, że tłumaczenie zawsze jest piękne i wierne.

W przekładzie na język polski natknąłem się na kilka trudności, które nie istnieją w języku francuskim:

  1. 1. Tytuł cesarza / cezara. W czasach, w których dzieje się akcja komiksu, w cesarstwie rzymskim najważniejszą osobą w państwie był cesarz, zwany czasem formalnie Cezarem Augustem. Jego zastępcą był mianowany przez niego cezar. Na początku swojej kariery Julian został mianowany cezarem Zachodu, czyli najważniejszą osobą w zachodniej połowie cesarstwa, podlegającą wyłącznie cesarzowi Konstancjuszowi, który wschodnią połową rządził bezpośrednio. W polskim tłumaczeniu stosuję więc słowo « cezar » nie jako synonim cesarza, lecz osobny, niższy tytuł. Tytuł « Cezar August » piszę z dużych liter, ponieważ słowa te są tradycyjnie częścią pełnego rzymskiego imienia cesarza, np.Gajusz Juliusz Cezar Oktawian, Flawiusz Juliusz Konstancjusz August.
  2. Imiona rzymskie tłumaczone są na język polski niekonsekwentnie. Najczęściej łacińską końcówkę « -us » tłumaczymy jako « -usz », ale w przypadku wielu imion, takich jak Julian, lub August, które zawędrowały z łaciny do języka polskiego już dawno temu, końcówka ta jest kompletnie pomijana. Jedynie imię Maksimus pozostawiłem w tej postaci (ze zmianą « x » na « ks ») – wersja Maksymjusz wydawała mi się dość dziwna. W jeszcze jednym przypadku przetłumaczyłem Paulus na polskie Paweł, ponieważ w takiej formie imię to zostało przełożone w Biblii.

Aby ułatwić lekturę czytelnikowi nie znającemu francuskiego (ani holenderskiego) w stopniu pozwalającym zidentyfikować kto co mówi, zdecydowałem się umieszczać przed wypowiedziami imię danej osoby. W kilku przypadkach wpisałem imiona jeszcze zanim z komiksu dowiadujemy się, jak ta osoba się nazywa, ale wyłącznie gdy ta wiadomość nie wnosi niczego nowego do fabuły (innymi słowy nie jest spoilerem). Gdy w komiksie następuje zmiana miejsca wpisuję nazwę nowego miejsca w nawiasach kwadratowych. To również powinno ułatwić orientację.

Opisy, cytaty, oraz niewypowiedziane głośno myśli pisane są kursywą.

Miłej lektury.