pedigree, grue (62)

pedigree (m) = rodowód, metryka; obecnie słowo najczęściej używane w odniesieniu do psa z rodowodem, dawniej również w przypadku homo sapiens. Bezpośrednio pochodzi z angielskiego pedigree o tym samym znaczeniu, ale jeszcze wcześniej…

Oto drzewo rodowodowe króla Anglii Edwarda I Długonogiego (tego z Braveheart’a):

pedigree_de_Edward_I

a to jest stopa żurawia (le pied de grue):

pied_de_grue

Ktoś tam musiał nieźle odlecieć, wdychając farbę podczas ilustrowania ksiąg w średniowiecznym angielskim klasztorze.

grue (f) = żuraw, z łac. grus, z gr. γέρανος /geranos/. Stąd też ang. crane i niem. Kran (m). Natomiast o tym, skąd się wziął polski żuraw, jest fantastyczny wpis na Menażerii Etymologicznej. Gorąco polecam.

A sama notka powstała z inspiracji tweeta Amy Jeffs.

combler, écraser, répandre (61)

W poprzedniej notce pisałem o czasownikach cocher, épargner i redouter. Teraz czas na ich drugie połówki – słówka brzmiące podobnie, ale znaczące coś zupełnie innego.

Il a comblé la trou dans son âme avec cocaine.
Dziurę w swojej duszy zasypywał kokainą.

combler = przykrywać, zasypywać (również troski), nadganiać (opóźnienie w pracy); również: combler qn = zadowalać kogoś; combler un vœu = dotrzymać przysięgi. Z łac. cumulare (= gromadzić), z którego mamy też fr. accumuler (= gromadzić).

J’ai écrasé de l’ail et l’ai fait frire dans une poêle. Ma cuisine est maintenant résistant de vampires.
Zgniotłem czosnek i przysmażyłem go na patelni. Moja kuchnia jest teraz wampiro-odporna.

écraser = gnieść, miażdżyć; écrasant = przygniatający. Rzadki przypadek słówka, które przybyło do Francji z języka angielskiego, a dokładnie z średnio-ang. crasen (= rozbić, rozgnieść), ze staronordyckiego *krasa (= rozbić). Obecnie w ang. mamy to crush (= rozgnieść).

répandre = rozprzestrzeniać, rozlewać. Od épandre = rozrzucać, szerzyć. Des déchets qui s’amoncellent, cela attire la vermine qui répand des maladies = Nagromadzenie śmieci przyciąga robaki, które roznoszą choroby. Z łac. expandere (= roznosić, rozprzestrzeniać), od pandere, o w zasadzie tym samym znaczeniu, ale prefix ex- niesie skojarzenie z rozprzestrzenianiem czegoś na dużej przestrzeni, na zewnątrz, podczas gdy łac. pandō, « roznoszę« , oznacza bardziej, że coś otworzyłem, wyciągnąłem tego zawartość, i teraz niosę w inne miejsce 🙂 Od pandere pochodzi fr. passer (= przechodzić, przejeżdżać obok; przemijać).

empresser = śpieszyć się

épargner, cocher, redouter (60)

Zacząłem ostatnio czytać czwartą część « Apostaty« . Zacząłem również używać AnkiDroid, by ćwiczyć nowe słówka. Et voilà: od razu na pierwszych stronach komiksu znalazłem kilka słówek, które nieustannie mi się mylą. Pomyślałem więc, że wyciąganie bloga z grobu zacznę właśnie od nich.

dav
Ceci n’est pas Paulus Catena (*)

Lire la suite

Le château de Guédelon

Dzisiaj króciutko. W Treigny, gdzieś pomiędzy Orleanem, a Nevers, na wschód od Loary – czyli w gruncie rzeczy pośrodku niczego – od dwudziestu lat budowany jest zamek. Bez sensu, powiecie. Zamków w okolicy od groma, kamieniem nie można rzucić, żeby nie trafić w jakąś wieżyczkę, a dwadzieścia lat budowy wyraźnie wskazuje na jakieś machnią, ktoś komuś dał w łapę, wyprał trochę kasy, zniknął a teraz się podwykonawca wozi z windykatorem. Ale nie. Zamek budowany jest od dwudziestu lat, ponieważ jest to zamek taki, jakie budowano we Francji w XIII wieku, za pomocą metod, jakie były dostępne budowniczym zamków w XIII wieku. Jest to jeden z najbardziej ambitnych na świecie projektów archeologii eksperymentalnej, za pomocą którego możemy sprawdzić, czy nasze teorie na temat życia w Średniowieczu mają sens. Co innego bowiem wyobrażać sobie jak coś działało  siedząc za biurkiem i oglądając fotografie z wykopalisk, a co innego faktycznie spróbować zrobić coś właśnie w ten sposób.

Lire la suite

Vergonha znaczy Wstyd


Tan m’abellis vostre cortes deman,
qu’ieu no me puesc ni voill a vos cobrire.
Ieu sui Arnaut, que plor e vau cantan;
consiros vei la passada folor,
E vei jausen lo joi qu’ esper, denan.
Ara vos prec, per aquella valor
que vos guida al som de l’escalina,
sovenha vos a temps de ma dolor.

Taką ponętę w prośbie twojej baczę,
że się nie mogę ni chcę taić tobie.
Ja jestem Arnold, co śpiewam i płaczę,
przypominając swój miniony szał,
Rad szczęścia dniowi, że go wnet obaczę.
Teraz przez Boga, co ci władzę dał
wejścia w te światy i na szczyt prowadzi,
proszę, byś w porę o mnie pomnieć chciał.

“Boska Komedia”, Czyściec XXVI, Dante Alighieri, w tłum. Edwarda Porębowicza

Lire la suite

pinte, gueule, trinquer (59)

Kontynuuję tłumaczenie serii krótkich komiksów o dziwnych słówkach w języku francuskim. Autorem jest Boulet, czyli Gilles Roussel. Ja przetłumaczyłem z angielskiego na polski i po ciężkich bojach z Gimpem podmieniłem napisy w dymkach. Oryginał tutaj. Wcześniejsze dwa wpisy były o całowaniu, oraz o tyłeczkach. Ten jest o piciu.

Lire la suite

belle lurette, fée (58)

Il y a belle lurette que la Dame du Lac a distribué des épées et fait rois. Il n’y a pas eu la base efficace pour un système de gouvernement.

Minęło sporo czasu, odkąd Pani Jeziora rozdawała miecze i wybierała królów. To nie był efektywny system rządów.

Cytat oczywiście zainspirowany przez « Monty Python and The Holy Grail »

Lire la suite