Jeanne, comme toujours, s’est plaint que Jacques a eu mis les plats dans le lave-vaisselle dans un ordre incorrect.

Joanna jak zwykle narzekała, że Jacek źle poukładał naczynia w zmywarce.

Zastanawia mnie ilość słów – w dowolnym, wygląda na to, języku – odnoszących się do narzekania, marudzenia i w ogóle wyrażania swojego niezadowolenia. Bardzo często są to synonimy, lub prawie synonimy, w związku z czym moglibyśmy się bez większości z nich spokojnie obyć. Ale z jakiegoś powodu uważamy narzekanie za tak ważną czynność, że potrzebujemy całego stada słów, by je opisywać i niuansować.

I tak, w języku polskim oprócz zupełnie nudnego narzekania i marudzenia możemy też gderać, zrzędzić, utyskiwać, skarżyć się, uskarżać się, ubolewać, biadolić, żalić się, użalać się, oraz mieć pretensje, a gdy nas fantazja poniesie, to również kwękać, stękać, jojczyć, psioczyć, szemrać i sarkać.

Francuski też nie pozostaje dłużny: se plaindre, se lamenter, râler, rouspéter, grogner, maugréer, ronchonner, récriminer, gémir. Synonymes.com podpowiada również mniej znane clabauder i marmonner, a do tego zapewne istnieje jeszcze przynajmniej kilka mniej standardowych określeń na narzekanie, w stylu naszego psioczenia i sarkania.

Les Polonais aiment bien de râler. C’est leur sport national.

Polacy uwielbiają marudzić. To ich sport narodowy.

Najpopularniejsze i najbardziej standardowe z całej tej watahy jest se plaindre, z râler na drugim miejscu (estymacja na podstawie wyników wyszukiwarki Google, oraz Google Trends 😉 ).

se plaindre podchodzi od łac. plangere, co znaczyło opłakiwać, ale również uderzać i stąd – poprzez zwrot « bić się w piersi » – wzięło się drugie znaczenie tego słowa. W wersji bez zaimka zwrotnego oznacza, że czegoś nam żal, lub czegoś nam szkoda: Je plains le fou = Żal mi głupca. Odmiana w III grupie i jak to zwykle bywa, wersję z zaimkiem zwrotnym odmieniamy z être, wersję bez odmieniamy z avoir.

râler również pochodzi z łaciny, ale przebyło długą drogę od radere (=drapać), poprzez staroksytańskie rasclar (bronowanie, czy inne skrobanie w ziemi za pomocą narzędzia) i w końcu fr. racler = skrobać, zeskrobywać (coś z powierzchni; por. la raclette, tradycyjne szwajcarskie danie z warzyw i półpłynnego sera, który zeskrobuje się z gorącej blachy, lub innej podgrzewanej powierzchni) ale również w znaczeniu przenośnym rzępolić, czyli szarpać struny gitary, lub skrobać smyczkiem po skrzypcach, zamiast grać na nich porządnie. Być może stąd wzięło się kolejne przenośne znaczenie « rzępolenia » komuś nad uchem. Odmiana w I grupie, ale ten accent circonflexe nad a zawsze włącza u mnie lampkę ostrzegawczą, więc wolałem sprawdzić.