Même durant nos études à Athènes, la piété de Julien n’a jamais été qu’une façade. Cependant, nous étions loin de nous douter du désastre qui allait frapper l’Empire Romain.

Nawet podczas naszych studiów w Atenach pobożność Juliana nigdy nie była niczym jak tylko fasadą. Mimo tego nie zdawaliśmy sobie sprawy z katastrofy, jaka miała spaść na Cesarstwo Rzymskie.

Grzegorz z Nazjanzu

Grzegorz z Nazjanzu – małego miasteczka w Kapadocji (obecnej wschodniej Turcji) – był biskupem i doktorem Kościoła w czasach cesarza Juliana. W młodości studiował w Atenach i tam prawdopodobnie spotkał młodszego o dwa lub trzy lata Juliana, który wtedy jeszcze był chrześcijaninem – lub udawał, że jest. Ich ponowne spotkanie nastąpiło w Konstantynopolu już za czasów rządów Juliana, w 362 roku n.e. Grzegorz napisał wtedy dwa eseje – « Inwektywy przeciwko Julianowi » – w których potępia młodego cesarza za odrzucenie chrześcijaństwa. Julian nie pozostał dłużny: mimo początkowej tolerancji, pod koniec 362 roku zabronił Grzegorzowi i innym chrześcijańskim teologom nauczania swojej religii. Wiosną 363r. wyruszył jednak na kampanię wojenną przeciwko Persji i tam zginął. Jego następca, Jowian, przywrócił chrześcijanom wszystkie prawa i przywileje.

Grzegorz miał rację: Chrześcijaństwo wygrało. Z drugiej jednak strony, dzięki jego « Inwektywom », wiemy o ostatnim pogańskim cesarzu Rzymu dużo więcej, niż o wielu innych – chrześcijańskich – władcach z tego okresu historii.

être loin de se douter = nie zdawać sobie sprawy, nie podejrzewać nawet. Zwrot często używany w czasie przeszłym – imperfait – z czego wynika dość skomplikowana konstrukcja w następującym zdaniu podrzędnym. Na przykład, w powyższym cytacie mamy allait frapper, od aller frapper (futur proche) z aller również w imperfait… ponieważ… Grzegorz chce powiedzieć, że nie zdawali sobie sprawy w przeszłości z tego co stanie się w przyszłości względem tej przeszłości… ale wciąż jednak to, co się miało stać, stało się w przeszłości względem momentu, w którym Grzegorz o tym opowiada…

… tak. Chyba warto poćwiczyć na dodatkowych przykładach:

J’étais loin de me douter que, six ans plus tard, nous serions en mesure de pirater les règles du système.

Nie podejrzewałem nawet, że sześć lat później będziemy w stanie zhakować system.

oraz:

Le grand public américain est loin de se douter que le Canada a lui aussi des auteurs, des acteurs et des artistes.

Amerykańska opinia publiczna nie zdaje sobie sprawy, że Kanada również ma pisarzy, aktorów i artystów.

PS. Zwróćcie uwagę, że po francusku katastrofa nie spada, a uderza (le désastre va frapper).

PS2. GIF pochodzi z video youtuberki Natalie Wynn aka ContraPoints.