Niedawno  były Święta, wczoraj obchodziłem urodziny (trzydzieste piąte… czas umierać), a dzisiaj mamy Sylwestra i czas strzelić sobie jakieś postanowienie noworoczne. Na przykład takie: Przetłumaczę komiks.

Z okazji Świąt i urodzin zrobiłem sobie prezent i kupiłem pierwsze trzy części komiksu o ostatnim pogańskim cesarzu starożytnego Rzymu: Julianie. Komiks ma w sumie siedem części i oryginalnie wyszedł w języku holenderskim (autorem jest Ken Broeders). Jak na razie na francuski przetłumaczono pierwsze trzy, oraz widoczną na zdjęciu na dole broszurę wprowadzającą czytelnika w kontekst historyczny. Książka po prawej to też prezent, ale z zupełnie innej bajki.

Julian był bratankiem Konstantyna Wielkiego. Konstantyn jest uznawany za  pierwszego chrześcijańskiego władcę Rzymu, mimo iż oficjalnie nawrócił się dopiero na łożu śmierci. Za jego czasów rola chrześcijaństwa w rzymskiej polityce gwałtownie wzrosła. Julian urodził się w 331 lub 332 roku naszej ery w Konstantynopolu, na pięć lat przed śmiercią Konstantyna. Wychował się w chrześcijańskiej rodzinie, choć nie było to chrześcijaństwo takie, jakie znamy dzisiaj. W tamtych czasach credo nie było jeszcze dokładnie zdefiniowane i różne grupy chrześcijan w różny sposób rozumiały swoją religię. Julian wychował się wśród arian, których zdaniem Jezus był kimś w rodzaju pomniejszego boga, stworzonego przez Boga Ojca (obecnie podobne poglądy wyznają Świadkowie  Jehowy). To właśnie walka o wpływy pomiędzy arianami i tym, co obecnie uważamy za chrześcijaństwo, doprowadziła do pierwszego soboru nicejskiego w 325, na którym zdefiniowano credo, które obecnie wypowiadane jest podczas mszy św. w kościołach katolickich, również w Polsce.

Ale to dygresja. W każdym razie, młody Julian zdecydował się odrzucić obie wersje chrześcijaństwa i powrócić do wiary swoich przodków. Stąd przydomek nadany mu przez chrześcijańskich historyków: « Apostata ». Jednakże w czasach Juliana dawna religia Rzymu dogorywała już powoli. Nawet zanim chrześcijaństwo wygrało w rankingu popularności, stare wierzenia musiały ustąpić przybyłym ze Wschodu bóstwom, takim jak Mitra, Isis, czy Serapis – dziwaczne połączenie Plutona i Ozyrysa, z doniczką na głowie. Z tego, co wiemy o Julianie,  zdawał sobie sprawę z trudności i starał się nie tyle wrócić do dawnych wierzeń, co stworzyć coś na kształt czerpiącej ze starych źródeł religii o hierarchii podobnej do chrześcijańskiej, co ograniczyłoby wpływy chrześcijaństwa na politykę. Nie spotkało się to jednak ze zrozumieniem ani arystokracji, ani zwykłych mieszkańców imperium. Po kilku latach rządów Julian udał się więc na wyprawę militarną do Persji, mając nadzieję, że spektakularne zwycięstwo zwiększy jego autorytet. Zginął w bitwie w okolicach Samarry, w roku 363.

A po co o tym piszę? Ponieważ historia jest zajebista 🙂 Co więcej, Julian został ogłoszony cesarzem w Paryżu, wtedy znanym jako Lutecja, gdzie galijskim zwyczajem został podniesiony na tarczy. W swoich listach kilkakrotnie bardzo pozytywnie wyraża się o swoich galijskich żołnierzach i wspomina życie w Lutecji, w tym np. jak raz omal nie zaczadził się tlenkiem węgla z niedogaszonego kominka. Cesarstwo Rzymskie w jego czasach różniło się bardzo wyraźnie od tego, które zazwyczaj mamy w głowach, gdy myślimy o starożytnym Rzymie, i równym krokiem zmierzało w kierunku wczesnego średniowiecza. Uzbrojenie żołnierzy, zwyczaje, pozycja cesarza, a nawet budowa miast pod wieloma względami bliższe były tym z czasów Karola Wielkiego, niż Juliusza Cezara.

W najbliższym roku więcej będzie więc notek na podstawie czytanych przeze mnie komiksów i książek: oprócz « Apostaty » również z widocznego na zdjęciu « Templariusza z Jerozolimy » autorstwa Pierre Barret’a (dzięki, Marta 🙂 ), « Królów Przeklętych« , « Tysiąca Lat Serdecznej Nieprzyjaźni » Stephena Clarke’a, oraz dla balansu mojej ulubionej mangi o robotach: « Gunnm » Yukito Kishiro.

PS. Autorem Juliana z okładki tej notki nie jest Ken Broeders i nie pochodzi ona z komiksu « Apostata ». Autorem rysunku jest Radu Oltean, rumuński rysownik, tworzący przepiękne ilustracje historyczne.