– Comment on dit « pracoholik » en français?
– Il n’y a pas de mot pour « pracoholik » en français, Khaleesi.
Ostatnie trzy tygodnie miałem wyjęte z życia. Całe szczęście, że przynajmniej wróciłem na kurs do Institut Français w Warszawie, bo inaczej nie miałbym w ogóle kontaktu z językiem. A przynajmniej nie z takim językiem używanym do komunikacji między ludźmi.
Le dernier jour Dieu créa la France, le plus beau pays du monde, avec tant de bien en elle que, à la fin, il était plein de remords. Il sentit qu’il dut faire quelque chose pour le rendre équitable. Et donc, il créa les Français.
Ostatniego dnia Bóg stworzył Francję, najpiękniejszy kraj na świecie, tak pełen dóbr, że w końcu poczuł wyrzuty sumienia. Czuł, że musi coś zrobić, by wyrównać szanse innych krajów. Tak więc, stworzył Francuzów.
être plein(e) de remords = mieć wyrzuty sumienia; remords (m) = wyrzuty sumienia. Nie ma liczby mnogiej, czy raczej, remords jest jak spodnie, czyli samo pojedynczo jest w liczbie mnogiej. Od remordre (= ugryźć ponownie – rzadko używane), od mordre (= gryźć). Z łac. mordēre (= gryźć, wgryzać się). Krótko mówiąc, wyrzuty sumienia to coś, co nas gryzie, gdy jest już po fakcie. se mordre la langue = ugryźć się w język. W starofr. istniała forma remors (m), z której wzięło się ang. remorse.
rendre équitable = wyrównywać szanse, czynić sprawiedliwym; harmonizować; zadośćuczynić. Samo rendre to jedno ze słów-wytrychów. Opiszę je w jakiejś kolejnej notce.
Wpis historyczny. Żadnych nowych słówek 🙂
Dziś mamy 950-tą rocznicę Bitwy pod Hastings. Pisałem już o niej trochę w kwietniu, ale myślę, że warto wrócić na chwilę do tego tematu. Była to bitwa, w wyniku której historia niewielkiego królestwa na krańcu Europy gwałtownie zmieniła kurs. Wyraźnie germański język staroangielski uległ daleko idącym zmianom, zarówno pod względem gramatyki, jak i słownictwa, zwłaszcza wyższego rejestru – ocenia się, że obecnie niemal 50% angielskich słów ma korzenie w języku francuskim – a nowa dynastia anglo-normańskich władców wciągnęła kraj w wir francuskiej polityki, wzmocniła go i zapoczątkowała rywalizację pomiędzy Francją i Anglią, która na dobre zakończyła się dopiero przed Pierwszą Wojną Światową. Pośrednio wyniki tej rywalizacji widzimy na świecie do dzisiaj. A wszystko przez chciwość pewnego Wilhelma, oraz polityczne nieogarnięcie pewnego Harolda.
Je vous presente…
http://www.dictionnairedelazone.fr/
Słownik wyrażeń slangowych 🙂 Jednojęzykowy, więc przy okazji można poćwiczyć swój francuski, próbując zrozumieć wyjaśnienia slangowych zwrotów za pomocą standardowego języka. Suriner znalazłem bez trudu.
Odo, frère de Guillaume, était l’évêque de Bayeux. On peut le voir sur la Tapisserie, galopant vers la bataille en brandissant une lourde masse en guise de lance ou d’épée: les hommes d’Église étaient, en effet, autorisés à éclater la cervelle des ennemis, mais pas à les suriner, ce qui appremment été impie.
Odo, brat Williama, był biskupem Bayeux. Możemy oglądać go na Tkaninie z Bayeux, jak galopuje w wir bitwy, wymachując czymś ciężkim, podobnym do lancy, lub miecza: Ludziom Kościoła w zasadzie wolno było rozbijać mózgi swoich wrogów, byle nie robili tego w ciemnych zaułkach – to drugie najwyraźniej uważane było za niegodne.
Tkanina z Bayeux to długie na 70 metrów ręcznie haftowane płótno, przedstawiające najważniejsze wydarzenia z czasów podboju Anglii przez Wihelma Zdobywcę. Jest przechowywane w muzeum w Bayeux w Normandii. Cytat pochodzi z książki 1000 ans de mésentente cordiale, francuskiego tłumaczenia 1000 years of annoying the French autorstwa Stephena Clarke.
éclater = wybuchać, pękać, rozbijać się; palić się (o świecy, lub uczuciu); rozlegać się (o dźwięku). éclater de rire = pękać ze śmiechu. Powyższy cytat sprawił mi mały problem, ponieważ wybuchać, lub pękać, można tylko osobiście. Wyrażenia pękać baloniki używał co prawda Kubuś Puchatek, ale o ile mi wiadomo nie jest on wybitnym autorytetem lingwistycznym. Sprawić, by coś pękło = faire éclater. Nie wiem, czemu tłumacz zdecydował inaczej. Ja użyłem rozbijać, choć rozbijać to raczej casser. éclater pochodzi od starofr. esclater, a to z kolei od frankijskiego slaitan. Z podobnego źródła pochodzą angielskie czasowniki to slit (=rozcinać), oraz to slice (=kroić).
en brandissant = wymachując, od brandir = grozić; wymachiwać. Pochodzi od brand (m), starego słowa na wielki, dwuręczny miecz.
Uważny czytelnik ( 😉 ) zauważy, że w ostatnim fragmencie cytatu zdecydowałem się nie tłumaczyć dosłownie mais pas à les suriner. suriner to słowo pochodzące z melin i slumsów, używane przez bandytów na określenie zabicia kogoś nożem. Więc może nawet nie tyle zasztyletować, co zaciukać. Pomyślałem, że lepiej będzie oddać sens zdania, niż tłumaczyć bardziej zgodnie z oryginałem, ale mniej zrozumiale.
prise (f) = zdobycie, uchwycenie, pobranie; gniazdko (z prądem). La prise de Bastille – zdobycie Bastylii. La prise de sang – pobranie krwi. La prise d’aikido – chwyt aikido. Lâcher prise – zwolnić uchwyt (zwróćcie uwage na brak rodzajnika przed prise). La prise en charge de qch – zajęcie się czymś, podjęcie się czegoś. Rzeczownik odczasownikowy od prendre (=brać). Znaczenie gniazdka elektrycznego (la prise de courant) powstało przez skojarzenie z ujęciem wody (la prise d’eau), czyli miejscem, z którego wodę, lub prąd, można pobierać.
Nie mylić z odmianą czasownika se prendre: je me suis prise des vacances – wzięłam wolne; jak również z odmianą czasownika priser:
priser = cenić, wyceniać; wciągać (nosem).
Nous étions jeunes et nous prisions trop de cocaine.
Byliśmy młodzi i wciągaliśmy za dużo kokainy.
Kiedyś były to dwa różne czasowniki, które z czasem połączyły się i zaczęły odmieniać jednakowo – stąd dwa tak różne znaczenia. Tak jak z prendre powstało prise (f), tak następnie z prise (f) (= pobranie) powstało priser (= wciągać nosem). Drugie znaczenie – cenić, wyceniać – pochodzi z łac. pretiāre (= ustalać cenę). Stąd też mamy prix (m) (=cena), oraz apprécier (=doceniać).
En ce qui concerne la médecine, je suis les travaux de maître Avicenna bien qu’il est un païen méprisable.
Jeśli chodzi o medycynę, kieruję się pracami mistrza Avicenny, mimo iż to podły poganin.
suivre = podążać, kierować się (czymś), wynikać (o wniosku w rozumowaniu).
Poniższy wpis jest częścią projektu « W 80 blogów dookoła świata » i dotyczy 
śmiesznych słów w języku, którego dotyczy dany blog. Definicja śmieszności nie została podana, stwierdziłem więc, że opiszę: trzy słówka, które głupio brzmią, jedno, które dotyczy czynności, na jaką chyba żaden inny kraj nie ma pojedynczego słowa, oraz jedno, które wcale nie wydawało mi się śmieszne, dopóki nie doczytałem, że nie chodzi o pingwina.
Francuskie słowo encore ma w języku polskim co najmniej trzy różne znaczenia:
Piszę « co najmniej » ponieważ poza tym przypadkami mamy również wyrażenia encore plus (= nawet; jeszcze bardziej), oraz encore! (= bis! jeszcze raz!). Ale te dwa są po prostu wariantami pierwszego znaczenia (jeszcze) i zazwyczaj użycie ich jest oczywiste. To wykorzystanie jednego słowa na określenie dwóch różnych przysłówków (jeszcze i znowu), których można użyć w zdaniach o tej samej konstrukcji, powoduje problemy i pokazuje, że pewien lubiący bagietki naród leci z nami w bambuko. Spójrzmy na następujący przykład:
Est-ce que Richard Kimble est encore poursuivi par la police?
Bez znajomości kontekstu to zdanie może oznaczać zarówno:
Czy Richard Kimble wciąż jest ścigany przez policję?
jak i:
Czy Richard Kimble znowu jest ścigany przez policję?
Bez kontekstu obie wersje tłumaczenia są prawidłowe, mimo iż dla Richarda różnica może być bardzo ważna. Czasem z pomocą przychodzi po prostu czas, w jakim został użyty czasownik:
Oui, il est poursuivi, mais il les a échappé encore.
Tak, jest ścigany, ale znowu im uciekł.
« jeszcze im uciekł » po prostu nie miałoby tu sensu. Gdyby powyższe zdanie było w czasie teraźniejszym, il les échappe encore (= wciąż/znowu im ucieka), ponownie znaleźlibyśmy się na niepewnym terytorium. Dlatego, jeśli chcemy użyć encore w znaczeniu znowu, a nie jeszcze, i zdajemy sobie sprawę z nadciągającego nieporozumienia, możemy użyć trochę innej konstrukcji: il les a échappé de nouveau.
Trzecie zastosowanie encore (= jednakże) zazwyczaj łatwo wydedukować z kontekstu:
De toutes les aberrations sexuelles, la plus singulière est encore la chasteté.
Jednakże, ze wszystkich seksualnych dziwactw, najbardziej wyjątkowe jest dziewictwo.
poursuivre (=ścigać, gonić, podążać za) z łac. prosequor. Oprócz znaczenia dosłownego używane również w przenośni, np. poursuivre la rêve (= podążać za marzeniem), poursuivre le but (=realizować cel). Z podobnego rdzenia (łac. persequor) pochodzi persécution (f) = prześladowanie, oraz persécuter = prześladować. A o samym suivre będzie osobna notka.
Opowieść z czasów niewyśnionych
Reading Medieval Books
Le chemin de la connaissance
Explore African language worlds
Starożytność to obca planeta
Category Theory, Haskell, Concurrency, C++
My Personal Website
czyli skąd się biorą nazwy zwierząt
Ostez Vostre Lion 